Itır Uçucu Yağı (Pelargonium graveolens)

Faydaları, Kullanımı ve Bilimsel Etkileri

Itır uçucu yağı; çiçeksi, tatlı ve hafif aromasıyla aromaterapide özellikle hormonal denge, cilt sağlığı, sinir sistemi dengelenmesi ve dolaşım desteği alanlarında kullanılan çok yönlü bir uçucu yağdır. Geleneksel kullanımlar, modern farmakolojik ve fizyolojik çalışmalarla büyük ölçüde örtüşmektedir.

Itır Uçucu Yağı – Genel Bilgiler

Latince (Botanik) Adı:Pelargonium graveolens

Bitki Ailesi: Geraniaceae (Turnagagasıgiller)

Menşei: Güney Afrika, Mısır, Fas, Madagaskar, Reunion Adası, Çin

Ekstraksiyon Yöntemi: Buhar distilasyonu

Kullanılan Bitki Bölümü: Çiçekli herba

Renk: Açık sarı – yeşilimsi

Koku Profili: Çiçeksi, tatlı, yeşil, hafif gül benzeri, taze

Aromatik Nota: Orta / orta-üst nota

Kimyasal Bileşimi (Ana Aktif Maddeler)

Itır uçucu yağının etkileri, özelliklealkoller ve monoterpenler ile ilişkilidir. GC/MS analizlerinde öne çıkan başlıca bileşenler:

• Citronellol
• Geraniol
• Linalool
• Citronellyl formate
• Geranyl formate

Tarihçesi ve Geleneksel Kullanımı

Itır (Pelargonium graveolens), kökeni Güney Afrika’ya dayanan bir bitkidir.

Eski Mısırlılar zamanında “Itır Yağı”, berrak, pürüzsüz, ışıltılı bir cildin desteklenmesi, hormonların dengelenmesi, kaygı ve yorgunluğun hafifletilmesi ve ruh halinin iyileştirilmesi dahil olmak üzere çok çeşitli uygulamalarda kullanılmıştır.

17. - 18. yüzyıllarda Avrupa’ya taşınmış, özellikle Fransız parfümeri geleneğinde gül alternatiflerinden biri olarak büyük değer kazanmıştır.

Geleneksel kullanımda ıtır adet döngüsünü dengeleyici, yaraları iyileştirici, sinir sistemini yatıştırıcı özellikleriyle bitkisel tıpta yer almıştır.

Modern aromaterapide ise ıtır, “dengeleyici yağ” olarak anılır; hem fiziksel hem duygusal sistemler üzerinde homeostatik bir etki sunduğu kabul edilir.

Itır Uçucu Yağının Faydaları

1. Cilt Desteği ve Sebum Dengesi

Itır uçucu yağı;

• yağlı ve akneye meyilli ciltler,
• genişlemiş gözenekler,
• cilt tonu dengesizliği

durumlarında aromaterapidedengeleyici ve toparlayıcı destek amacıyla kullanılır. Sebum regülasyonuna katkı sunduğu ve cilt bariyerini desteklediği çalışmalarla gösterilmiştir. [1] [2] [3]

2. Hormonal Denge ve PMS Desteği

Itır uçucu yağı, özellikle PMS (premenstrual sendrom), menopoz ve hormonal dalgalanmalara bağlı duygusal değişkenlik dönemlerinde aromaterapide tercih edilir. Endokrin sistemle ilişkili dengeleyici etkileri literatürde vurgulanmaktadır. [4] [5]

3. Sinir Sistemi ve Duygudurum Desteği

Tatlı ve yumuşak aroması sayesinde ıtır uçucu yağı, stres, anksiyete, sinirsel gerginlik durumlarında sakinleştirici bir etki sunar. Otonom sinir sistemi üzerinde düzenleyici etkileri gösterilmiştir. [4] [6] [7]

4. Antimikrobiyal ve Koruyucu Etki

Itır uçucu yağının; çeşitli bakteri ve mantar türlerine karşı antimikrobiyal aktivite gösterdiği, bu nedenle kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde koruyucu destek olarak değerlendirildiği bildirilmektedir. [8] [9]

5. Antienflamatuvar Etki

Itır yağı antienflamatuvar özelliği ile akut veya kronik iltihaplı deri hastalıklarının hem önlenmesi hem de tedavisinde destek olur. Ödemden kaynaklanan şişliklerde masaj yağı olarak destek olur [2] [10] [11].

Güvenlik ve Uyarılar

• GRAS (genel olaral güvenli kabul edilen) statüsündedir.
• Uçucu yağdır, seyreltilmeden cilde uygulanmaz.
• Hassas ciltlerde yama testi önerilir.
• Çocuklarda, hamilelik ve emzirme dönemlerinde kullanım için hekim görüşü alınmalıdır.

Akademik Araştırmalar

[1] Kozlowska, J., Kaczmarkiewicz, A., Stachowiak, N., & Sionkowska, A. (2017). Evaluation of Sebostatic Activity of Juniperus communis Fruit Oil and Pelargonium graveolens Oil Compared to Niacinamide. Cosmetics, 4(3), 36.

[2] El-Otmani, N., el Ouazzani, F., Akoh, R., et al. (2024). Assessment of Pelargonium graveolens flower essential oil: Antimicrobial, antioxidant, enzyme inhibition and in vivo topical analgesic and anti-inflammatory efficacy as treatment for atopic dermatitis. F1000Research, 13:1366.

[3] Lohani, A., et al. (2021). Topical Delivery of Geranium/Calendula Essential Oil-Entrapped Ethanolic Lipid Vesicular Cream to Combat Skin Aging. Biomed Res Int. 2021 Sep 11;2021:4593759

[4]  Fahimeh Rashidi Fakari, Mahbubeh Tabatabaeichehr, Hossian Kamali, Farzaneh Rashidi Fakari, Maryam Naseri. Effect of Inhalation of Aroma of Geranium Essence on Anxiety and Physiological Parameters during First Stage of Labor in Nulliparous Women: a Randomized Clinical Trial. J Caring Sci. 2015 Jun 1;4(2):135–141.

[5] Simões BM, Kohler B, Clarke RB, Stringer J, Novak-Frazer L, Young K, Rautemaa-Richardson R, Zucchini G, Armstrong A, Howell SJ. Estrogenicity of essential oils is not required to relieve symptoms of urogenital atrophy in breast cancer survivors. Therapeutic Advances in Medical Oncology. 2018;10:1758835918766189.

[6] F. R. Fakari, M. Tabatabaeichehr, H. Kamali, F. R. Fakari, M. Naseri (2015).Effect of Inhalation of Aroma of Geranium Essence on Anxiety and Physiological Parameters during First Stage of Labor in Nulliparous Women: a Randomized Clinical Trial. J Caring Sci. 2015 Jun; 4(2): 135–141.

[7] M. A. Tabari, A. H. Moghaddam, F. Maggi, G. Benelli (2018). Anxiolytic and antidepressant activities of Pelargonium roseum essential oil on Swiss albino mice: Possible involvement of serotonergic transmission. Wiley Online Library, Volume32, Issue6, June 2018, Pages 1014-1022.

[8] Hsouna, A. B., & Hamdi, N. (2012). Phytochemical composition and antimicrobial activities of the essential oils and organic extracts from pelargonium graveolens growing in Tunisia.Lipids Health Dis. 2012 Dec 5;11:167

[9] Al-Mijalli, S. H., ve ark. (2022). Chemical profiling and biological activities of Pelargonium graveolens essential oils at different developmental stages. Plants 2022, 11(17), 2226

[10] M. N. Boukhatem, A. Kameli, M. A. Ferhat, F. Saidi, M. Mekarnia (2013). Rose geranium essential oil as a source of new and safe anti-inflammatory drugs. Libyan J Med. 2013; 8: 10.3402/ljm.v8i0.22520.

[11] El-Otmani, N., el Ouazzani, F., Akoh, R., et al. (2024). Assessment of Pelargonium graveolens flower essential oil: Antimicrobial, antioxidant, enzyme inhibition and in vivo topical analgesic and anti-inflammatory efficacy as treatment for atopic dermatitis. F1000Research 2024, 13:1366 Last updated: 11 APR 2025