Citronella Uçucu Yağı (Cymbopogon nardus)

Faydaları, Kullanımı ve Bilimsel Etkileri

Citronella uçucu yağı, özellikle böcek kovucu etkisi, kas–iskelet sistemi desteği ve arındırıcı aromatik profili ile aromaterapide en iyi bilinen yağlardan biridir. Geleneksel kullanım bilgisi, modern farmakolojik ve klinik araştırmalarla büyük ölçüde örtüşmektedir.

Citronella Uçucu Yağı – Genel Bilgiler

Latince (Botanik) Adı:   Cymbopogon nardus (Seylan citronella)

Bitki Ailesi: Poaceae (Buğdaygiller)

Menşei: Sri Lanka

Ekstraksiyon Yöntemi: Buhar distilasyonu

Kullanılan Bitki Bölümü: Çimen

Renk: Soluk sarı – kahverengimsi sarı

Koku Profili: Sıcak, odunsu, taze, çim kokulu

Aromatik Nota: Üst nota

Kimyasal Bileşimi (Ana Aktif Maddeler)

Citronella uçucu yağının biyolojik etkileri, aldehit ve monoterpen alkol içeriği ile ilişkilidir.

Başlıca bileşenleri:

• Citronellal (özellikle Java citronella)
• Geraniol
• Citronellol
• Limonen
• Geranyl asetat

Java citronella, aldehit yapısındaki citronellal açısından Seylan citronellaya göre daha zengindir.
Seylan citronella ise daha yumuşak ve dengeli bir aromatik profile sahiptir.

Tarihçesi ve Geleneksel Kullanımı

Citronella, Güneydoğu Asya halk tıbbında yüzyıllardır böceklerden korunma, kas ağrıları ve enfeksiyon dönemlerinde hava temizleme amacıyla kullanılmıştır. Geleneksel olarak evlerin girişlerine, uyku alanlarına ve giysilere uygulanarak koruyucu bir bitki olarak değerlendirilmiştir.

Citronella Uçucu Yağının Faydaları

Böcek Kovucu ve Hava Temizleyici Etki

Citronella uçucu yağı; sivrisinek, pire ve bit gibi haşerelere karşı repellent (kovucu) etki gösterir. Bu etki özellikle citronellal, geraniol ve citronellol bileşenleri ile ilişkilidir. Citronella, Dünya Sağlık Örgütü tarafından da doğal repellentler arasında değerlendirilmiştir. [1] [2]

Antiseptik ve Solunum Sistemi Desteği

Citronella uçucu yağı, antibakteriyel ve antifungal etkileri sayesinde özellikle soğuk algınlığı ve grip mevsimlerinde hava temizleyici ve destekleyici olarak kullanılır. Solunum yolu enfeksiyonlarıyla ilişkili mikroorganizmalar üzerinde inhibe edici etki gösterdiği bildirilmiştir. [3] [4] [5]

Kas–İskelet Sistemi Desteği

Citronella uçucu yağı, kas–iskelet sistemi üzerinde rahatlatıcı ve antienflamatuar etkiler gösterir. Geleneksel aromaterapide; artrit, romatizma, tendinit ve kas tutulmalarında masaj yağlarına eklenerek kullanılırdı. [6]

Zihinsel ve Duygusal Yorgunlukta Destekleyici Etki

Citronella uçucu yağı; canlandırıcı, arındırıcı ve zihinsel berraklık sağlayıcı aromatik etkisiyle mental ve duygusal yorgunlukta destekleyici olarak kullanılır. Antinosiseptif (ağrı duyumunu azaltma) ve yatıştırıcı etkileri üzerine preklinik çalışmalar bulunmaktadır. [7]

Güvenlik ve Uyarılar

• Uçucu yağdır, seyreltilmeden cilde uygulanmaz
• Genel olarak güvenli Kabul edilen (GRAS) yağlar statüsündedir.
• Cilt hassasiyeti yaratması düşük risktir. Ancak hassas ciltlerde yama testi önerilir
• Hamilelik, emzirme ve çocuklarda kullanım için uzman görüşü alınmalıdır.
• Oral kullanımda Geraniol CYP2B6'yı inhibe ettiğinden, sitronella yağı ile bu enzim tarafından metabolize edilen ilaçlar arasında etkileşim riski vardır.

Akademik Araştırmalar

[1]   Maia, M. F. & Moore, S. J. (2011). Plant-based insect repellents: a review. Malaria Journal.

[2]   Yoon J.K., Kim K.C., Cho Y., Gwon Y.D., Cho H.S., Heo Y., Park K., Lee Y.W., Kim M., OhY.K., Kim Y.B. (2015). Comparison of Repellency Effect of Mosquito Repellents for DEET, Citronella, and Fennel Oil.  J Parasitol Res. 2015; 2015: 361021.

[3]   Silva, J. K. R., Andrade, E. H. A., Guimarães, E. F., Maia, J. G. S., & Setzer, W. N. (2021).
Antibacterial activity of essential oils and their isolated constituents against Staphylococcus aureus and Escherichia coli. Journal of Essential Oil Research, 33(2), 1–10.

[4]   Tyagi, A. K., & Malik, A. (2012). Antifungal effects of Cymbopogon citratus and Cymbopogon nardus essential oils against Aspergillus niger. Food Control, 23(2), 605–611.

[5]  Rahman, M. M., Hossain, M. A., & Paul, S. (2024). Antimicrobial potential of commercially produced citronella oil: In vitro and in silico approaches. Journal of Ethnopharmacology, 331, 117361.

[6]  Caldwell, R. L., & Weerasinghe, P. (2024). Synergizing nature and medicine: The anti-inflammatory and analgesic potential of essential oils in adjunctive rheumatoid arthritis treatment. Advances in Complementary & Alternative Medicine, 8(2).

[7]  Sayowan, W., Siripornpanich, V., Piriyapunyaporn, T., Hongratanaworakit, T., Kotchabhakdi, N., & Ruangrungsi, N. (2012). The harmonizing effects of citronella oil on mood states and brain activities. Journal of Health Research, 26(2), 69–75